Trong thời đại chuyển đổi số đang phát triển mạnh mẽ như hiện nay, nhu cầu số hóa các tài liệu giấy, đặc biệt là những văn bản phức tạp, bảng biểu và chữ viết tay tiếng Việt, đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Xuất phát từ thực tiễn này, một nhóm tác giả đến từ Trung tâm Dịch vụ dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo Viettel đã nghiên cứu thành công công trình ‘Phát triển công nghệ trích xuất thông tin từ ảnh văn bản có đa dạng bố cục, bảng biểu và chữ viết tay tiếng Việt’. Công trình này vừa được trao giải Khuyến khích tại Giải thưởng Sáng tạo Khoa học Công nghệ Việt Nam năm 2024, đánh dấu một bước tiến quan trọng của ngành công nghệ Việt Nam trong việc làm chủ nền tảng số phù hợp với đặc thù trong nước.

Công trình này bắt nguồn từ nhu cầu cấp thiết trong quá trình chuyển đổi số, đặc biệt là trong lĩnh vực hành chính công và tài chính, ngân hàng tại Việt Nam. Với số lượng văn bản giấy cần số hóa là rất lớn, nhưng chúng lại có cấu trúc, định dạng và ngôn ngữ rất đa dạng, các hệ thống công nghệ sẵn có phần lớn được thiết kế phục vụ ngôn ngữ và quy chuẩn nước ngoài đã không thể đáp ứng được yêu cầu này. Nhóm nghiên cứu đã nhận ra thách thức này và đã nỗ lực nghiên cứu để tìm ra giải pháp.

Nhóm nghiên cứu đã xây dựng một nền tảng có khả năng xử lý cả ba loại biểu mẫu: biểu mẫu cố định, biểu mẫu tự do và biểu mẫu bán cố định. Đây là một bước tiến mang tính đột phá, vì nền tảng không chỉ có thể ‘đọc hiểu’ được văn bản đánh máy mà còn có thể xử lý được cả chữ viết tay tiếng Việt, điều mà rất ít nền tảng hiện có trên thị trường có thể đáp ứng được. Với cấu trúc mở, sản phẩm có thể tùy biến để ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, từ đăng ký dịch vụ công trực tuyến, định danh người dùng, đến tự động hóa quy trình xử lý hồ sơ trong doanh nghiệp.

Hệ thống công nghệ xử lý văn bản do nhóm nghiên cứu phát triển có thể được triển khai linh hoạt dưới nhiều hình thức, phù hợp với nhu cầu của từng đơn vị, từ lưu trữ đám mây đến tích hợp vào hạ tầng của khách hàng. Nhờ đó, sản phẩm này phù hợp với nhiều đối tượng sử dụng, từ cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp lớn, đến tổ chức nhỏ và vừa. Đặc biệt, với việc làm chủ toàn bộ công nghệ, sản phẩm không phụ thuộc vào nền tảng nào của nước ngoài, đảm bảo bảo mật dữ liệu và tối ưu cho ngôn ngữ, văn bản tiếng Việt.

Hiệu quả của công trình không chỉ thể hiện qua việc được triển khai tại nhiều đơn vị trong nước mà còn ở khả năng thương mại hóa rõ ràng. Chỉ riêng trong ba năm gần đây, các sản phẩm ứng dụng công nghệ nền tảng này đã mang về doanh thu lên tới hàng chục tỷ đồng mỗi năm, bao gồm cả dịch vụ định danh điện tử, quản lý văn bản thông minh và các giải pháp hỗ trợ chuyển đổi số tại địa phương.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo ra một hành lang chính sách rõ ràng và tích cực. Nghị quyết này đã góp phần tạo cầu nối hiệu quả giữa nhóm nghiên cứu và các đơn vị ứng dụng, từ đó hình thành hàng loạt hợp đồng chuyển giao công nghệ.

Trong tương lai, nhóm nghiên cứu mong muốn chính sách này tiếp tục được cụ thể hóa bằng các hướng dẫn chi tiết và ưu đãi thực chất hơn cho doanh nghiệp ứng dụng công nghệ nội địa, nhằm đưa nhiều sáng chế Việt Nam đến gần hơn với người dân, phục vụ hiệu quả quá trình chuyển đổi số quốc gia.

Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng đã nhấn mạnh rằng Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam cần dám nghĩ, dám làm và tiên phong trong nghiên cứu cơ bản và công nghệ chiến lược để tạo bước đột phá và xây dựng thương hiệu khoa học công nghệ quốc gia. Trong nhiệm kỳ 2020-2025, Viện đã đạt được nhiều thành tựu nổi bật, bao gồm công bố hơn 12.000 công trình khoa học, trong đó có 8.400 công bố quốc tế. Viện cũng đã được cấp 292 bằng sở hữu trí tuệ, trong đó có 9 bằng độc quyền sáng chế quốc tế.

Ngoài ra, Viện Hàn lâm đã dẫn đầu cả nước về chỉ số chuyển đổi số (DTI) và được tổ chức Clarivate trao tặng giải thưởng ‘Dẫn đầu đổi mới sáng tạo khu vực Nam Á và Đông Nam Á’ năm 2021-2022. Tuy nhiên, Phó Thủ tướng cũng thẳng thắn chỉ ra hạn chế, bao gồm một số lĩnh vực chưa phát triển đồng đều, chưa bắt kịp xu hướng công nghệ lõi và mũi nhọn; việc ứng dụng nghiên cứu còn hạn chế; và công tác thu hút nhân lực chất lượng cao còn khó khăn.

Trong phương hướng của nhiệm kỳ 2025-2030, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đặt mục tiêu tăng 50% công bố quốc tế uy tín; làm chủ 30 công nghệ tiên tiến; tăng 50% bằng sở hữu trí tuệ; và 100% nghiên cứu sinh có từ 2 công trình nghiên cứu công bố quốc tế trở lên. Để đạt được mục tiêu này, Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng yêu cầu Đảng bộ Viện tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm, bao gồm xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh; đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và công nghệ chiến lược; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; và đầu tư cơ sở vật chất hiện đại.

Phó Thủ tướng cũng yêu cầu Viện cần tạo điều kiện cho các chuyên gia, nhà khoa học hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, đầu tư cơ sở vật chất tốt và không hạn chế về tiền. Viện cần tập trung vào các nhiệm vụ trọng tâm để xây dựng thương hiệu khoa học công nghệ quốc gia và tạo bước đột phá trong nghiên cứu cơ bản và công nghệ chiến lược. Để biết thêm thông tin về Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, vui lòng truy cập vào trang web chính thức của Viện.

Trong kỷ nguyên chuyển đổi số toàn diện, chip bán dẫn đóng vai trò quan trọng không thể thiếu, giúp các thiết bị điện tử có thể hiểu và tương tác với môi trường xung quanh. Đặc biệt, chip bán dẫn ADC (Analog-to-Digital Converter) và DAC (Digital-to-Analog Converter) là những thành phần cốt lõi, đảm nhiệm chức năng chuyển đổi tín hiệu.

Chip ADC chuyển đổi các tín hiệu analog như âm thanh, ánh sáng, nhiệt độ thành tín hiệu số để các chip xử lý có thể hiểu và xử lý. Ngược lại, chip DAC thực hiện quá trình chuyển đổi từ tín hiệu số sang tín hiệu analog, giúp điều khiển các thiết bị như loa, động cơ hoặc các hệ thống cảm biến.

Mới đây, vào cuối tháng 6, Công ty Diginal, một thành viên của Tập đoàn CT Group, đã chính thức ra mắt bản thiết kế chip ADC do các kỹ sư Việt Nam thiết kế và làm chủ công nghệ lõi. Theo đại diện của CT Group, chip ADC là một thành phần quan trọng trong giai đoạn 3 của chuyển đổi số, khi mà trí tuệ nhân tạo (AI), internet vạn vật (IoT), dữ liệu lớn (Big data) và tự động hóa toàn diện đang trở thành trọng tâm.

Trong giai đoạn chuyển đổi số hiện nay, các hệ thống yêu cầu khả năng thu thập và phân tích dữ liệu theo thời gian thực, đồng thời xử lý một khối lượng thông tin khổng lồ với độ trễ cực thấp. Tại đây, chip ADC đóng vai trò là ‘cửa ngõ’ kết nối hàng tỷ cảm biến trên các nền tảng IoT, vận hành robot công nghiệp, điều khiển xe tự hành, tối ưu hóa dây chuyền sản xuất thông minh, cũng như hỗ trợ các ứng dụng y tế chính xác.

Việc CT Group tự thiết kế và phát triển chip ADC đánh dấu một bước tiến quan trọng trong việc nâng cao năng lực công nghệ, đưa Việt Nam lên vị thế cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Việc làm chủ công nghệ lõi này giúp giảm sự phụ thuộc vào nhập khẩu linh kiện chiến lược, tăng tỷ lệ nội địa hóa, đồng thời đảm bảo kiểm soát chất lượng và bảo mật ngay từ khâu đầu tiên.

Chip ADC không chỉ đóng vai trò nền tảng trong việc xây dựng các hệ sinh thái số, mà còn mở ra những cơ hội mới cho các lĩnh vực như đô thị thông minh, lưới điện thông minh, nông nghiệp chính xác, và các giải pháp y tế số.

Tóm lại, chip bán dẫn chính là chìa khóa trong tiến trình chuyển đổi số toàn diện, hỗ trợ xây dựng bản sao số cho các hệ thống phức tạp, giúp kết nối, phân tích và xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ theo thời gian thực. Việc làm chủ công nghệ chip bán dẫn đồng nghĩa với việc nắm giữ ‘chìa khóa’ để phát triển nền kinh tế số độc lập, tăng cường năng lực cạnh tranh và bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên số.